dehgani.persianblog.ir
Mahmoud Dehgani روزنوشت های محمود دهقانی 
نويسندگان
لینک دوستان

یهودیان ایران و افسانه فرهنگ ملی

محمود دهقانی

 
چندی پیش تلویزیون اس بی اس استرالیا که به دلیل برنامه ها ی متنوع ولی حساب شده تا حدودی در میان مهاجران غیر سیاسی تماشاگر و شنونده دارد فیلم مستندی در  مورد یهودیان ساکن ایران پخش کرد. این فیلم تاثیر خوبی بر یهودیان  در استرالیا داشت که جمعیت قابل ملاحظه ای از آنها در شرق سیدنی زندگی می کنند و شمار بسیاری از آنها مهاجران اسرائیلی ای هستند که به استرالیا کوچ کرده اند. در آن برنامه مستند با نماینده ی کلیمیان در مجلس ایران نیز گفتگو های کوتاهی شده بود. حرف های نماینده ی کلیمیان ایران  تاثیر ژرفی بر افکار  عمومی مردم در استرالیا داشت. کشور پهناور استرالیا که جمعیتش در حال حاضر به بیش از بیست و یک ملیون رسیده است و در منطقه اقیانوسیه و در آغوش آسیا ست  روابط نسبتا خوب سیاسی و بازرگانی با ایران دارد. فیلم مستند در باره یهودیان ایرانی به هر نیتی که پخش شد ولی  پیام آور این حقیقت بود که در خاورمیانه بعد از اسرائیل، این  ایران است که جمعیت بزرگی از یهودیان را در خود دارد و آنها قدیمی ترین قوم یهودی ایرانی ای هستند که تاریخ سکونت آنان از دوران هخامنشی و  پس از دوران بخت النصر بوده است. نکته ی جالب  آن فیلم مستند گفتگو با دختران و پسران کلیمی  بود که به کشورشان  ایران عشق می ورزیدند و ابراز علاقه می کردند. گفتگوی خانم ها و آقایان سن و سال دار کلیمی مملو از ابراز عواطف ملی بود. خانم و آقای مسنی در پاسخ به خبرنگار می گفتند وقتی برای دیدار فرزندانمان که در امریکا هستند به آنجا سفر می کنیم بیشتر از دوهفته دوام نمی آوریم و می خواهیم هر چه زودتر به وطنمان ایران برگردیم. دختران جوان که مثل دیگر دختران ایران ملزم به پوشش جارقد بودند و حجاب داشتند در مراسم مذهبی در کنیسه برای میهنشان ایران دعا می خواندند و تبلیغات سیاسی ضد فرهنگ ایران را نکوهش می کردند. چند هفته پس از پخش آن فیلم بود که گالری هنر نیو ساوت ویلز سیدنی  به مدت سه ماه   آثار هنری فرهنگ اسلامی را به معرض نمایش گذاشت و جمعیت زیادی به تماشا رفتند و این خود در دورانی که تنش های فرهنگی در گوشه و کنار دنیا وجود دارد تاثیر ژرفی بر افکار عمومی مردم این گوشه ی دنیا گذاشت.نمایشگاه هنر اسلامی  در گالری هنر سیدنی  نیز بیشتر طعم و بوی ایرانی داشت. از صفحات شاهنامه ی شاه طهماسپ صفوی گرفته  تا کاسه های سرامیک قرن هیفدهم میلادی یعنی دوران شکوفائی هنر صفوی ها و  در کوب (دق الباب) خانه های شمال میان رودان (بین النهرین)  و دیگر آثار  اسلامی  هند و ترکیه در نمایشگاه به چشم می خورد.  پرفسور ناصر دیوید خلیلی  متخصص و  کلکسیون دار معروف با ٣٠٠ قطعه ی  عتیقه ی هنری به استرالیا سفر کرد  و در نظر دارد نمایشگاهی همزمان با  اولمپیک چین بر گزار کند. این برای اولین بار است که نمایشگاهی به این گستردگی در استرالیا برگزار شده است. قطعه های هنری نمایشگاه  در بر گیرنده ی هنر های اسلامی قرون هیفده تا بیستم می باشد.  در میان آثار عتیقه پرفسور خلیلی  نسخ جامع التواریخ رشید الدین، برگ هائی از شاهنامه ی شاه طهماسپ صفوی، قالی ها و سرامیک های گران قیمت وجود دارد که ارزش برخی از آنها به ملیون ها دولار می رسد. پرفسور خلیلی معتقد است سهل انگاری و نادیده گرفتن هنر اسلامی اشتباه محض است. این عضو دانشگاهی و استاد تحقیق مطالعات مدرسه شرقی و افریقائی  دانشگاه لندن و عضو هیئت علمی دانشگاه بوستن امریکا که در جوامع دانشگاهی غرب بدلیل شناخت عتیقه جات هنری مورد احترام  و مضاف بر آن کلکسیونری معروف در جهان است خود یک یهودی ایرانی است که در سال ١٩۴۵ میلادی یعنی شصت و یک سال پیش در شهر اصفهان  متولد شده و در شش ماهگی با خانواده اش به تهران رفته اند. با همسرش که انگلیسی  است در سال ١٩٧٨میلادی یعنی سی سال پیش ازدواج کرده و قرارگاه هنری او یک ساختمان قرن هیجدهمی زیباست که  در قلب (مایفر) قرار دارد. او در یک خانواده بازرگان عتیقه جات به دنیا آمده و تخصص در هنر و عتیقه در خون و رگ اوست. او در باره زادگاهش ایران می گوید: "  من در جامعه ای پا گرفته ام که در آنجا مشاجره و تبعیض میان مسلمان و یهودی نبود. ایران گهواره ی همزیستی (هارمونی)  مسالمت آمیز است. یهودیان ایران  دیرینه ترین یهود ی های جهان بوده و عضو ناگسستنی جامعه ی ایرانی اند". پرفسور خلیلی پس از خدمت سربازی اش  در هیجده سالگی از خانواده اش خواست که او را برای تحصیل به نیو یورک بفرستند. در سال ١٩٧۴در علوم کامپیوتری فارغ التحصیل شد.  اولین خرید و فروش هنری او قطعه های هنری فلزی اسپانیائی ، کارهای ژاپنی و پارچه های سوئدی بود. در نیویورک با خرید و فروش اشیا ٍ هنر ی و عتیقه جات  به ثروت خوبی دست یافت. در سال  ١٩٧٠میلادی و در اوج رونق بازار عتیقه فروشی و دست اندر کاری افراد شاخص درخلیج فارس از جمله شیخ ناصر الصباح از کویت و شیخ سعد از قطر و موزه های خاورمیانه کار پرفسور ناصر خلیلی بیشرفت چشمگیری داشته  است. اودر شناخت آثار هنری و باستانی جهان بویژه خاورمیانه ، آسیا و افریقا مورد توجه موزه ها و دانشگاه های مهم جهان  است.             World of Antiques & Art, a magazine of art design and  :پانوشت collecting history.  Sydney, Australia. Issue 72, pp. 64- 52 .(The formidable Nasser David Khalili). 
 

هفته نامه سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، ورزشی
صاحب امتیاز: دکتر امیر خلف پور
مدیرمسوول و سردبیر: یونس قیصی زاده
نشانی: بوشهر – میدان قدس – کوچه جانبازان – دفتر هفته نامه نسیم جنوب
تلفن: 2525900
فکس و پیامگیر: 2528151+98 771
صندوق پستی : 1199
پست الکترونیک: info@nasimjonoub.com

[ سه‌شنبه ٢۳ بهمن ۱۳۸٦ ] [ ۸:۱٠ ‎ق.ظ ] [ ]

عاشورا و مرثیه سرباز دوره قاجار

دکتر محمود دهقانی

 

 

پرفسور "اوژنیو گالدیری" محقق مرمت گر و آشنا به تاریخ معماری و شهرسازی  اصفهان در پیش از انقلاب مسئول مرمت  کاخ های دوره صفویه ی اصفهان بود.  تحقیقات پرفسور گالدیری بویژه در مورد نقش جهان و عالی قاپو و هشت بهشت و چهلستون مورخان ایرانی تاریخ معماری را از بسیاری از ابهامات و نظریه پردازی ها نجات داد و با روشی ساده ولی با دیدی روشن و علمی پرده بر گوشه های  پنهان تاریخ آن بناها  برداشت.

 تحقیقات گالدیری دروازه ی عظیمی بر پژوهشگران در مورد مسجد جامع و تاریخ و تحول معماری مسجد از شروع اسلام در ایران تا سده ی دهم گشود.  و بحق این  پژوهشگر و مرمت گر ماهر موسسه ی  ایتالیائی خاورمیانه و دور مرکز تعمیرات که از طرف سازمان ملی حفاظت آثار باستانی ایران در اصفهان مشغول به کار بود،  کاخ های صفوی را از تخریب و ریزش زود رس نجات داد.

در فرصتی که هیات "ازمئو" برای مرمت کاخ عالی قاپو داشت گالدیری  به شیوائی از اساس و پایه بنای عالی قاپو  تا سه دهه ی پیش یعنی دوره ای که مشغول مرمت آن بودند پرده برداشت و هیچ نکته ای را برای مورخان و دوستداران تاریخ پنهان  نگذاشت.

مجموعه ی دانشی که امروز در مورد این بنا البته به صورت علمی در اختیار دانشجویان مرمت قرار دارد شناخت جزئیات مرحله به مرحله ی این ساختمان است که در دوران آغاز مدرنیزم در ایران و در اوج شکوفائی قدرت و اقتصاد ایران در دوران زمامداری شاه عباس اول و برنامه های وسیع شهرسازی او  بویژه در اصفهان پایه ریزی شده است.  منتقدین تاریخ بدرستی آگاهی دارند که در کشوری مثل ایران  که در آن تعداد زمین لرزه های خوفناک و مخرب بیداد می کند بنای کاخ پنج طبقه ی عالی قاپو ارزش معمارانه ی زیادی دارد. امروز پس از چند قرن  عالی قاپو با استخوان بندی محکم خود روزانه شاهد  صدها جهانگرد خارجی و داخلی است.

گالدیری مضاف بر روشن کردن موضوع تاریخچه ی بنا و نظریات معمارانه و یا در واقع موشکافی هسته ی اولیه ی بنا  و موقعیت مکانی و تاریخی آن با میدان نقش جهان تمامی ادوار تاریخی  و  وقایع را برمی شمرد.

هر چند  آقایان  گدارد  و  بلان  نیز پیش از آن به استناد از شرح وقایع اسکندر بیک منشی شاه عباس به تاریخ عالی قاپو اشاره داشته اند اما موشکافی های گالدیری از تمامی سلسله مراتب و وقایع ای که بر این بنا گذشته است پرده بر می دارد.

ارزش و اعتبار تاریخی عالی قاپو نظر هنرمندان و معماران و حتا شعرای ایرانی را همیشه به خود جلب کرده است. هر چند که در دوره ی قاجار بناهای دوره ی صفوی بیشترین  صدمات را دیده اند ولی این ساختمان ها برای هنرمندان ارزش و اهمیت والائی داشته است که این شعر جانسوز آقا بابای ملایری  که در دوران استاد محمد باقر زین دار باشی مدتی به عنوان یک سرباز در عالی قاپو نگهبانی می داده است و دوره ی خدمت شاعر در ٢٠ شعبان سال ١٢٩١ یعنی برابر با  دوم اکتبر ١٨٧۴می باشد  گواهی بر این مدعاست.

دلا این عالم فانی به یک ارزن نمی ارزد

به دنیا آمدن بر زحمت رفتن نمی ارزد

اگر بر تخت شاهی تا به روز حشر بنشینی

به خشت زیر سر اندر... خفتن نمی ارزد

مسخر گر شود روزی زمینت مثل اسکندر

به تنهائی قبر و وقت جان کندن نمی ارزد

جوانان همه عالم اگر گردند قربانی

 به خون غلتیدن قد علی اکبر نمی ارزد

اگر دریای این عالم همه شهد و شکر گردد

به آن لعل لب خشک علی اصغر نمی ارزد

اگر خلق زمین و آسمان خون از مژه بارند

به آن زنجیر پای عابد مضطر نمی ارزد

اگر خورشید آید سربرهنه از افق بیرون

به عریان بودن موی سر زینب نمی ارزد

 

 

هذا یادگاری ملا آقا بابای ملایری

در ایام عالیجاه استاد محمد باقر زین دارباشی چند مدت در این مکان شریف قراول بودیم.

هر که خواند دعا طمع دارم / زانکه من بنده گنهکارم

تحریرا فی ٢٠ شهر شعبان سنه ١٢٩١

بلعنت خدا گرفتار شود کسیکه این خط شریف را پاک کند

بلعنت خدا و نفرین رسول گرفتار شود.

 

هفته نامه سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، ورزشی
صاحب امتیاز: دکتر امیر خلف پور
مدیرمسوول و سردبیر: یونس قیصی زاده
نشانی: بوشهر – میدان قدس – کوچه جانبازان – دفتر هفته نامه نسیم جنوب
تلفن: 2525900
فکس و پیامگیر: 2528151+98 771
صندوق پستی : 1199
پست الکترونیک: info@nasimjonoub.com

[ دوشنبه ۱ بهمن ۱۳۸٦ ] [ ۱۱:٥۸ ‎ق.ظ ] [ ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

موضوعات وب
 
صفحات اختصاصی
آرشيو مطالب
RSS Feed