dehgani.persianblog.ir
Mahmoud Dehgani روزنوشت های محمود دهقانی 
نويسندگان
لینک دوستان

معماران خشت های کج جهان

[محمود دهقانی]

 بحران اقتصادی ای که دامن ایالات متحده امریکا را گرفته است، حاصل لشکر کشی ها و درگیری های  این کشور با پدیده ی تروریسمی است که خود در پرورش آنها بی تقصیر نبوده است. کشورهای غربی که سال هاست از وقوع این تند باد اقتصادی آگاهی دارند نیز تنها ننشسته و به دنبال برنامه های امریکا در برپا کردن جنگ در خاورمیانه و کشور افغانستان در پوشش ناتو وارد معرکه شدند. آن ها به این نیت وارد کارزار شده اند تا از سقوط اقتصادی جلوگیری کنند. پیش بینی ها ی امریکا  در عراق منفی از آب درآمده اند و برای برون رفت از آن، حداقل تاکنون راه گریزی  پیش پای خود ندارد.

امریکا بشدت به کمک ناتو در افغانستان نیاز دارد تا شاید بتواند آبرومندانه از مهلکه ی عراق نجات پیدا کند. آنچه که توانسته تا حدودی امریکا را در طرح های جنگی اش به مدتی نسبتا طولانی و در نقطه ی حساسی چون خاورمیانه، سر پا نگه بدارد کمک های سردمداران سیاسی فرانسه ، آلمان و ایتالیا بود. در این کشورها مذهب پا به میان گذاشت و با تبلیغات و  کمک های نامرئی کلیسا، سیاستمداران محافظه کاری چون سارکوزی، آنجلا مرکل و برلوسکونی بر سرکار آمدند. انگلستان که نقش دستیاری امریکا  در جنگ با عراق را به عهده داشت با فرو رفتن پای امریکا در باتلاق، صدای کارتر رئیس جمهور دمکرات پیشین امریکا را درآورد که تونی بلر مشوق جورج بوش برای ادامه  جنگ با عراق بوده است. انگلستان با آغاز نقد و کنایه های دمکرات ها در امریکا به جنب و جوش افتاد و تلاش کرد جنگ افغانستان را بر دوش اعضای ناتو بگذارد. این جنگ های پرخرج قرن بیست و یکم، آنچنان سردمداران کاخ سفید را در کلاف سردرگم فرو برد که اعضای اروپائی ناتو برای نجات آنها عملا قوانین این پیمان نظامی را زیرپا گذاشتند  چرا که بر طبق قوانین،  ناتو زمانی می باید وارد کارزار و جنگ شود، که کشور یا کشورهای عضو آن مورد هجوم ارتش کشور دیگری قرار گرفته باشند.

برای نخستین بار مثل همه ی شعبده بازی های سیاسی، اعضای ناتو وارد جنگ هائی در لوای جنگ با تروریسم و دفاع از دمکراسی  شدند. اگر به ریشه ی این بی ثباتی اقتصادی امروز جهان بویژه در کشورهای غربی و امریکا، مراجعه شود به آسانی روشن است که برخی از کشورهای غربی با جنگ ابلهانه ی صدام توانستند بحرانی را که در بیش از دو دهه ی پیش، در پیش رو داشتند  به امروز منتقل کنند. دولت های غربی با حیله های سیاسی  و حساب شده، نه تنها توانستند افکار عمومی مردم خود را به بیراهه بکشانند، بلکه شیره ای هم بر سر طرفداران و رهبران دوست خاورمیانه ای خود مالیدند تا آنجا که سیاستمدار کهنه کاری مثل زکی یمانی نیز این روز ها زبان به انتقاد از امریکا گشوده است. سیاستمداران و تحلیل گران آسیائی ژاپن و کره ی جنوبی که تار و پود اقتصادی اشان با امریکا پیوند خورده است، پیش از آن  ندا سر داده بودند که با فروپاشی کمونیسم در اروپای شرقی دیگر دوران طلائی تام  سیطره ی اقتصاد امریکا برجهان است. تبلیغاتی که خود برای تداوم نظم نوین جهانی می توانست موثر باشد. جهان غرب نیز از یک سو از نظر اقتصادی با امریکا مشارکت داشت و از سوئی با آگاهی کامل دلواپس تسلط دلار امریکا بربازار جهان بود. دکترین و اندیشه ی شرورانی چون رامسفلد، چینی و بوش تنها در برگیرنده تغییرات در خاورمیانه نبود. هدف اساسی امریکا پس از قبضه و تکه پاره کردن خاورمیانه فشارهای گازانبری بر روسیه بود که پس از فروپاشی کمونیسم در حال سامان دادن به اوضاع نابسامان و درهم و بر هم اقتصادی خود بود. نقض به عهد غرب با روسیه تا بدانجا کشید که گورباچف آخرین رهبر شوروی سابق پا به میان گذاشت و در روزنامه ها و رسانه های گروهی روسیه به دفاع از ولادمیر پوتین پرداخت. از آنجا که این کشور از نظر نظامی می توانست ماشک دماغ غرب باشد، آن ها  با همیاری امریکا و بازی دادن به کشورهای بلوک شرق در ناتو طرح ایزوله کردن روسیه را دنبال کردند.

قرارداد سپر دفاع موشکی امریکا در لهستان و دیگر کشورهای بلوک شرق اروپا و  جنگ گرجستان در آغاز بازی های المپیک چین، پرده از سناریوئی برداشت که سال هاست پس از روی کار آمدن ولادمیر پوتین روس ها منتظرش بودند و داشتند خود را برای آن آماده می کردند. روسیه ماه ها پیش از هجوم گرجستان به آلان و آبخازی از موضوع آگاهی داشت.  یادآوری این نکته ضروری است که پس از سقوط کمونیسم در روسیه تنها سازمانی که دست نخورده در این کشور منسجم و تاحدودی فعالتر از گذشته به کار خود ادامه داد، بازمانده های سازمان جاسوسی  کا گ ب بود. مضاف بر آن روسیه از معدود کشورهائی است که مخارج اطلاعاتی اش پس از حکومت تزار بسیار بالا بوده است. البته امریکائی ها بوِیژه دولت جورج بوش نیز با گماردن کارشناسان خبره ی مسایل روس در قبه ی کارهای امور خارجی خود از مهارت روس ها در امور اطلاعاتی آگاهی داشتند. آزمایش های اخیر روسیه در زمینه ی موشک های بالستیک با توان شلیک بالای ده هزار کیلومتر بین قاره ای، نشانه های مقدماتی فصل جدیدی است که ارتش روسیه برای رویاروئی با هر حرکتی خود را آماده می کند.

ولی با وصف آن، روسیه هیچ راهی ندارد مگر اینکه یا با اروپا به توافق برسد و یا با تقویت بنیه نظامی، خود را برای مقابله با گسترش ناتو در شرق آماده کند. از سوی دیگر سیاست شمشیر دموکلسی امریکا با چین نیز در حال صیقل دادن لبه ی دیگر خود می باشد. کمک های امریکا برای مسلح کردن تایوان و  اتمی کردن و دسترسی آن کشور به بمب اتم، برای نیشگونی  به چین در کفه ی دیگر ارزیابی امریکاست. از آنجا که جهان امروز با جهان پیش از جنگ سرد تفاوت بسیار پیدا کرده است، طرح و نقشه های امریکا و غرب نتوانسته است بدون دردسر نتیجه بخش باشد. ولی از آنجا که برای غرب هیچ راه گریز دیگری نیست، تصمیمات و نقشه های دیگری را باید در انتظارش بود.

پیمان هسته ای هند و امریکا نمی تواند برای چین مقوله ی ساده ای باشد.  تنها نقطه ای که توانسته است طرفداران بی زیانی برای امریکا داشته باشد، خاور میانه بویژه در میان کشور های عربی است. خاورمیانه بطور سنتی تیول، لنگرگاه امن و سوپاپ اطمینان اقتصادی غرب و بویژه امریکا در نیم قرن پیش بوده است. در رابطه با مسئله ی لبنان، تلاش فرانسه از جانب غرب و به تکاپو افتادن رهبران عرب کشورهای فقیر آن سامان و از سوئی به جریان انداختن ثروت های شیوخ منطقه ی خلیج فارس، نشان از نگرانی عمیقی است که غرب سال هاست بصورت نامرئی آن را به تاخیر انداخته و با آن دست وپنجه نرم می کند.  با نگاهی ساده به نشریات امارات، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در حال حاضر بیش از پانزده ملیارد دولار بدهی خارجی دارند که امارات با بیش از پنجاه درصد بدهی، تا چند ماه آینده  مقروض ترین خواهد بود. ترس و دلهر ه در میان میلیاردرهای آنجا سایه افکنده است. آنها برای به مسلخ نرفتن و سرنوشتی چون کویت، بالاجبار می بایست حاتم طائی مخارج و لشکر کشی های غرب در گوشه و کنار جهان باشند. ثروت بیست و سه ملیارد دلاری  برخی از فرزندان شیوخ ابوظبی و تضادهای سربرآورده ی میان این یوسف های چاه آینده کنعان، نمونه هائی از خروار است.

ازدیاد پایگاه های نظامی امریکا و کشورهای غربی در نقاط مختلف جهان بویژه در کشورهای حاشیه ی خلیج فارس و کشاندن جنگ به پاکستان و ناآرامی های قبیله ای در این کشور، نزدیکی تنگاتنگ هند با امریکا و توقعات هند برای خنثی کردن قدرت اتمی پاکستان، نشان دهنده شکست فصلی امریکا در استراتژی پیشین و به نیت طرحی نو برای بلوکه کردن اقتصاد آینده جهان است. آغاز جنگ با  کشور ثروتمند  خاورمیانه ای عراق،  برای مهیا کردن مخارج  برنامه های جنگی دیگر امریکا بود که با ناکامی ها و توفان اقتصادی کنونی آنها را وادار به سناریو های جدیدتری کرده است. صحبت و مذاکره غرب با طالبان و پادرمیانی سعودی ها و معاملات سیاسی پشت پرده غرب با اعراب  از سوئی ، و از سوی دیگر آزمایشات موشکی قاره پیمای روسیه، مانور مشترک با ونزوئلا، ارتقاء سیستم دفاعی هوائی و سیستم های اتمی زیر دریائی چین و مضاف بر همه، پر رنگ شدن سازمان شانگهای شاید بتواند غرب و امریکا را به پذیرفتن واقعیت های جدیدی وادارد. غربی ها که تجارب بالقوه ی استراتژیک دارند شاید با  صف آرائی های جدید  برخی از کشورها در برابر خود،  گفتگو را برگزینند. هر چند که رویاروئی های شدید  نظامی و یا حداقل شبیه آنچه در گرجستان گذشت نیز اجتناب ناپذیر خواهد بود. تجربیات  قرن گذشته نشان داده است امریکا و غرب در حین جنگ برای ارزیابی قدرت و تصمیم های طرف مقابل، به گفتگو نیز ادامه داده اند.

اگر در آغاز جنگ و لشکرکشی به خاورمیانه فقط پای یکی دو کشور اروپائی هم پیمان امریکا در میان بود، حرکت های آینده آنها دسته جمعی و مخارج آن نیز تا فصل میوه چینی، بر عهده ی اکثر کشورهای غربی خواهد بود. کابوس بحران اقتصادی در غرب و امریکا، تزریق میلیاردها دلار پول دولت هائی نظیر امارات، استرالیا، کره جنوبی، امریکا، انگلیس و نیوزیلند به بانک های داخلی خود، بسیار جدی تر ازآن چیزی است که اعلام می شود. جهان غرب ناقوس خطر را به صدا درآورده است.  تا چه اندازه در مهار این بحران مهارت به خرج داده شود، نیاز به زمان خواهد بود.

واقعیت این است که غرب در پیش بینی های خود قرن هاست که حرف اول را زده است، ولی این بار بحران اقتصادی غرب همچون همیشه دوباره قربانی خواهد گرفت و باز  گرگ ها برای لت وپار کردن کشورهای دیگر طرح خواهند ریخت. از مثلث ساختگی شرارت بوش فقط دو ضلع دیگر باقی است.  یک ضلع مثلث، ایران است که شرارتش فقط ذخایر انرژی گاز و نفت آن است. ضلع دیگر آن سوریه نیز گناهش دوری جستن سنتی آن با امریکاست. امریکائی ها  با پیونگ یانگ کنار آمده اند و  با آرام کردن نسبی آسیا، فشار جدید در شرف سایه اندازی بر افریقا با منابع طبیعی آن است. ظاهرا  امریکا و غرب بدرستی دریافته اند که بعضی کشورها برای توقف سیلاب های مخرب درحال  صف آرائی اند. موقعیت کنونی ایران در رابطه با وضعیت سیاسی جهان در این مقطع هر چند ایده آل به نظر می رسد، ولی جای نگرانی شدید نیز دارد چرا که تورم لجام گسیخته، هر آن می تواند نارضایتی ها را تشدید کند. تجربیات گذشته ایران بویژه بر سر بزنگاه ها و روابط و داد و ستد سیاسی با قدرت ها، تلخ بوده است. باید پذیرفت که اگر با معادلات صحیح سیاسی گام هائی برداشته شود شاید ایران این بار بتواند سری در سرهای سیاسی جهان باشد. تا آن روز فاصله زیادی نیست ولی سنگلاخ  سیاسی در پیش پای  ایران، سخت تر و پیچیده تر از گذشته است.

به همان اندازه که بی اعتمادی ایرانیان نسبت به غربی ها و امریکا ریشه دار است، همسایه ی شمالی نیز یاور همیشه مومنی در پیچ و خم ها نبوده است. هر چند تضادها از هر سو سربرآورده اند، ولی خواندن  طرح ها و دسیسه ها، پیچیده تر از یک دهه ی پیش شده است. اگر روزگاری قدرت ها خود، با خود، تضادی داشتند ولی امروز دلهره های اقتصادی، آن کشورها را در تصمیم گیری ها به هم نزدیک و متحدتر کرده است. 

در پنج قرن پیش شاه اسماعیل اول صفوی برای یک پارچگی ایران در تلاشی سخت و خونین بر سکان قدرت تکیه زد. در آن دوران موقعیت استراتژیکی ایران به صورت آشکاری بر غرب ثابت شد. در گیر و دار کنونی نیز اگر تمامی جوانب در نظر گرفته شود و با تنوع ملی موجود درکشور، همه ی مسایل درونی را پیش بینی و برای وقوع هر حادثه ای مهیا بود، شاید بتوان دشمنان را مایوس کرده و آنها را به ایجاد دیالوگ واداشت. ایران در مقطعی حساس قرار گرفته است. شانتاژهای سیاسی همراه با اظهارات من درآوردی و بی پایه ی عرضی کشورهای نوظهور، نباید اختلال در آرامش ملی بوجود آورد. تجربه نشان داده است کسانی در مقاطع حساس پیروز شده اند که همزمان با تلاش و اندیشه ی صحیح، سد راه آزادی های فردی نبوده اند. چرا که این خود می تواند دست آویزی برای بر هم زدن آرامش ملی باشد. 

 

             

 

هفته نامه سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، ورزشی
صاحب امتیاز: دکتر امیر خلف پور
مدیرمسوول و سردبیر: یونس قیصی زاده
نشانی: بوشهر – میدان قدس – کوچه جانبازان – دفتر هفته نامه نسیم جنوب
تلفن: 2525900
فکس و پیامگیر: 2528151+98 771
صندوق پستی : 1199
پست الکترونیک: info@nasimjonoub.com

[ جمعه ۱٠ آبان ۱۳۸٧ ] [ ٤:۱۸ ‎ق.ظ ] [ ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

موضوعات وب
 
صفحات اختصاصی
آرشيو مطالب
RSS Feed