dehgani.persianblog.ir
Mahmoud Dehgani روزنوشت های محمود دهقانی 
نويسندگان
لینک دوستان

کليد زنگار بسته‌ي‌ شهر بوشهر

[محمود دهقاني‌ ]

معماري‌ ايران‌ ادامه‌ي‌ تاريخ‌ بيش‌ از شش‌ هزار سال‌ يعني‌ دست‌ کم‌ پنج‌ هزار سال‌ قبل‌ از ميلاد مسيح‌ است‌ که‌ در پهنه‌ي‌ گيتي‌ تا به‌ امروز از سوريه‌ و شمال‌ هند تا مرز چين‌ گرفته‌ و از قفقازتا زنجبار گسترده‌ است‌ (1). ولي‌ اين‌ معماري‌ که‌ هنري‌ تأثيرگذار بر معماري‌ جهان‌ داشت‌ در دوران‌ پيش‌ از انقلاب‌ الگوبردار نادرست‌ معماري‌ جنوب‌ فرانسه‌ و شمال‌ افريقا و لس‌ آنجلس‌ شدو هنوز هم‌ اين‌ کار ادامه‌ دارد. معماران‌ آن‌ روزگار يا تلاش‌ نکرده‌اند و يا قدرت‌ ابداع‌ طرح‌ و تلفيقي‌ از معماري‌ ايران‌ و ديگر نقاط جهان‌ که‌ نمايي‌ از سليقه‌ي‌ زادبومي‌ را با خود حمل‌کندنداشتند. وقتي‌ در اوايل‌ دهه‌ي‌ هفتاد ميلادي‌  الگوبرداري‌ از معماري‌ و شهرسازي‌ اروپايي‌ در ايران‌ گسترش‌ يافت‌ مدير يکي‌ از مجلات‌ معماري‌ فرانسه‌ که‌ آمده‌ بود تا مطالبي‌ پيرامون‌معماري‌ ايران‌ تهيه‌ کند از متخصصين‌ معماري‌ ازجمله‌ مهندس‌ فروغي‌ رييس‌ کنگره‌ي‌ بين‌المللي‌ معماري‌ ايران‌ خواسته‌ بود مجلات‌ معماري‌ ايران‌ را به‌ او معرفي‌ کند تا او بتواند پژوهش‌خود را با مطالعه‌ و بحث‌ با سردبيران‌ مجلات‌ تکميل‌ نمايد. ولي‌ وقتي‌ به‌ او پاسخ‌ داده‌ بودند که‌ در ايران‌ مجله‌ ويژه‌ معماري‌ وجود ندارد با تعجب‌ در حضور هويدا نخست‌ وزير وقت‌ پرسيده‌بود: پس‌ معماران‌ شما چطور مي‌توانند بدون‌ اطلاع‌ از نظرات‌ و عقايد دوستان‌ معمارشان‌ براي‌ مردم‌ ايران‌ معماري‌ کنند و شهر بسازند؟ (2). در حال‌ حاضر پس‌ از دگرگوني‌هاي‌ ژرفي‌ که‌ درهنر شهرسازي‌ جهان‌ به‌ وقوع‌ پيوسته‌ است‌ اگر درست‌ باشد که‌: طرح‌ توسعه‌ي‌ اداره‌ي‌ بندر بوشهر خودسرانه‌ حريم‌ منظري‌ شهر يعني‌ بافت‌ قديم‌ را به‌ حاشيه‌ مي‌راند و بافت‌ را خفه‌مي‌کند(3) مسؤولين‌ امر در حافظه‌ي‌ عالي‌قدر زمان‌ بخشوده‌ نخواهند شد چرا که‌ هر حرکت‌ ناسنجيده‌ي‌ غيرفني‌ در بايگاني‌ زمان‌ ناشيگري‌ امروز را در آئينه‌ي‌ فردا برملا و به‌ رسوايي‌مي‌آويزد. معماري‌ يک‌ شهر يعني‌ به‌ وجود آوردن‌ محيطي‌ که‌ در آن‌ شهروند احساس‌ ملال‌ نکند و شکل‌ و شمايل‌ هنري‌ و عمومي‌ شهر شادي‌ آفرين‌ باشد. اين‌ کار ميسر نخواهد بود مگر آن‌که‌ در هر طرحي‌ خصوصيات‌ فرهنگي‌ يک‌ شهر با همه‌ي‌ مناظرش‌ در نظر گرفته‌ شود. طرح‌هايي‌ که‌ حزن‌ را به‌ روح‌ و روان‌ شهروند تحميل‌ کند هيچ‌ بويي‌ از هنر در خود ندارد و هنري‌ دلال‌ وآزاردهنده‌ است‌ که‌ انسان‌ها را بد خلق‌ و عبوس‌ و روان‌ پريش‌ مي‌کند و ضريب‌ انتحار را بالا مي‌برد. فقدان‌ برنامه‌ريزي‌ درست‌ و عدم‌ پيش‌بيني‌ همه‌ي‌ مسائل‌ عمومي‌ يک‌ شهر ضررجبران‌ناپذيري‌ به‌ فرهنگ‌ و حتا بهداشت‌ رواني‌ يک‌ شهر وارد مي‌آورد چرا که‌ معماري‌ و شهرسازي‌ رابطه‌ي‌ تنگاتنگي‌ با روح‌ و روان‌ آدمي‌ دارد و سرنوشت‌ روحي‌ و ذوق‌ هنري‌ نسل‌ها را به‌هم‌ گره‌ مي‌زند. متأسفانه‌ با آن‌ که‌ قسمت‌ اعظم‌ سرزمين‌ کهن‌سال‌ ما داراي‌ آب‌ و هوايي‌ گرم‌ است‌ اما هنوز مشکلات‌ شهرسازي‌ و معماري‌ نامتناسب‌ در نواحي‌ گرم‌ بيش‌تر از ديگر نقاطکشور به‌ چشم‌ مي‌خورد. در جهان‌ امروز تمامي‌ کوشش‌ معماران‌ شهرسازي‌ بر مسائلي‌ چون‌ اقليم‌ و آب‌ و هوا و فن‌ زيبايي‌ دور مي‌زند که‌ بوشهر نيز نبايد از اين‌ قاعده‌ جدا باشد. در قاموس‌هاواژه‌ي‌ معماري‌ از دو کلمه‌ي‌ يوناني‌ به‌ معني‌ بالا يا اعلا و تکنوتيکي‌ به‌ معني‌ مهارت‌ و فن‌ ساختمان‌ است‌ که‌ درواقع‌ معني‌ تمام‌ و کمال‌ واژه‌ي‌ معماري‌ يعني‌: در معرض‌ ديد قرار دادن‌ هنرساختمان‌ (4). ولي‌ ما در ايران‌ پس‌ از روي‌ کار آمدن‌ سلسله‌ي‌ قاجار به‌ اين‌ سو در هيچ‌ جاي‌ کشور و حتا پايتخت‌ به‌ جز ساختمان‌ ميدان‌ آزادي‌ تهران‌ ساختماني‌ نداريم‌ که‌ بتوانيم‌ به‌ هنر آن‌خشنود باشيم‌. آن‌ چه‌ که‌ معماري‌ صفوي‌ را در پايتخت‌ اصفهان‌ به‌ شکوفايي‌ رساند وجود افراد خبره‌اي‌ مثل‌ حسين‌ بنا در بدنه‌ي‌ نظام‌ سياسي‌ کشور بود که‌ عظمت‌ فرهنگ‌ ملي‌ ايران‌ را درمعرض‌ ديد جهان‌گردان‌ و پژوهش‌گران‌ بي‌ شماري‌ در سراسر جهان‌ گذاشت‌. چهار باغ‌ و هشت‌ بهشت‌ و عالي‌ قاپو و به‌ ويژه‌ چهل‌ ستون‌ سمبل‌ گوياي‌ عظمت‌ معماري‌ سرتاپا ايراني‌ است‌ وبايد براي‌ هر ايراني‌ هنر دوست‌ و هر مشاور مسؤول‌ و با فرهنگي‌ با توجه‌ به‌ شرايط زماني‌ پيشرفت‌ هنر شهرسازي‌ الگو قرار بگيرند. طرح‌هاي‌ زيبا گوياي‌ تاريخي‌ زيباست‌ که‌ سليقه‌هاي‌ملتي‌ را در هر مقطع‌ از زمان‌ بازگو مي‌کند. مشاوراني‌ که‌ امروز مسؤوليت‌ طرح‌ و توسعه‌ در بوشهر را بر عهده‌ دارند با در نظر گرفتن‌ عصر الکترونيک‌ سايت‌ و مجلات‌ مي‌بايست‌ هر طرحي‌ رابه‌ طور مفصل‌ و شفاف‌ به‌ معرض‌ نمايش‌ بگذارند تا مورد بررسي‌ قرار بگيرد. مضاف‌ بر آن‌ هستند بنادري‌ در جهان‌ که‌ شرايط آب‌ و هواي‌ بوشهر را دارا هستند. مسؤولين‌ مي‌توانند باپژوهشي‌ اصولي‌ از آن‌ تجربيات‌ نيز در امر شهرسازي‌ استفاده‌ کنند که‌ البته‌ باز هم‌ هرگونه‌ طرحي‌ پيش‌ از انجام‌ مستلزم‌ قضاوت‌ کارشناسان‌ و حتا عامه‌ي‌ مردم‌ است‌. با درنظر گرفتن‌ اين‌واقعيت‌ که‌ مردم‌ بوشهر پس‌ از انقلاب‌ به‌ سوي‌ ديگر شهرها کوچ‌ کرده‌اند ولي‌ درصد قابل‌ توجهي‌ از روستاييان‌ استان‌ بوشهر و حتا بورکي‌ و خشت‌ و کنار تخته‌ از استان‌ فارس‌ به‌ بوشهرسرازير شده‌اند. دورنما نشان‌ از دگرگوني‌هاي‌ اقتصادي‌ در سطح‌ وسيع‌تري‌ در اين‌ منطقه‌ از خاک‌ ميهن‌ دارد. لذا بالا رفتن‌ ضريب‌ افزايش‌ جمعيت‌ را نبايد از نظر دور داشت‌ تا پياده‌ روهاجواب‌گوي‌ عبور و مرور مردم‌ و خيابان‌ها جواب‌گوي‌ عبور و مرور وسايط نقليه‌ باشند. هرچند که‌ تاکنون‌ بوشهر در امور جامع‌ شهري‌ به‌ ويژه‌ منظر و خيابان‌ و شهرسازي‌ موفقيت‌ چشم‌گيري‌ ازخود نشان‌ نداده‌ و نقشه‌ و طرح‌ها در بايگاني‌ شهر خاک‌ خورده‌ است‌ ولي‌ اگر تصميمي‌ بر انجام‌ کار باشد بايد مسؤولين‌ مشاور و شهرداري‌ زنگار کليد اين‌ بندر پردرد را بزدايند و در نظر داشته‌باشند که‌: فرهنگ‌ آن‌ چيزي‌ است‌ که‌ مي‌ماند هنگامي‌ که‌ تتمه‌ي‌ همه‌ چيز فراموش‌ شده‌ باشد(5).

پانوشت‌:
1ـ معماري‌ ايران‌: آرتور اوپهام‌ پوپ‌. ص‌9.تايمز و هودسن‌.لندن‌ 1965
2ـ هنر و معماري‌ شماره‌ي‌ 25ـ26 به‌ سردبيري‌ مهندس‌ عبدالحميد اشراق‌ سال‌ ششم‌ آذر اسفند 1353
3ـ بافت‌ قديم‌ بوشهر: سيد عبدالعزيز بلادي‌. نسيم‌ جنوب‌ هفته‌ نامه‌ محلي‌ الکترونيکي‌ بوشهر. 24ـ10 ـ 2004
4ـ سخنراني‌ (دکسياديس‌) در دانشگاه‌ آريزونا امريکا. دکتر گيتي‌ اعتماد 1973
5ـ جمله‌ از (ادوارد هريو) است‌. در مقاله‌ ناصر بديع‌. هنر و معماري‌ کشورهاي‌ در حال‌ صنعتي‌ شدن‌. ص‌ 31. اسفند 52

هفته نامه سياسي، فرهنگي، اقتصادي، ورزشي
صاحب امتياز: دکتر امير خلف پور
مديرمسوول و سردبير: يونس قيصي زاده
نشاني: بوشهر – ميدان قدس – کوچه جانبازان – دفتر هفته نامه نسيم جنوب
تلفن: 2525900
فکس و پيامگير: 2528151+98 771
صندوق پستي : 1199
پست الکترونيک: info@nasimjonoub.com

[ سه‌شنبه ٦ اردیبهشت ۱۳۸٤ ] [ ٧:۳۱ ‎ق.ظ ] [ ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

موضوعات وب
 
صفحات اختصاصی
آرشيو مطالب
RSS Feed